Najczęściej występujące przyczyny wad wymowy:

• zmiany anatomiczne narządów mowy i jamy ustnej: wady zgryzu, nieprawidłowa budowa podniebienia, zbyt duży język, krótkie wędzidełko języka i wargi górnej, przerośnięte migdały, skrzywienie przegrody nosowej.
• problemy z funkcjonowaniem narządu słuchu
• nieprawidłowy sposób oddychania
• nieprawidłowa pozycja spoczynkowa warg i języka
• nieprawidłowy sposób gryzienia i żucia
• nieprawidłowy sposób połykania
• wady wymowy rodziców i innych osób z bliskiego otoczenia
• nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego, opóźniony rozwój emocjonalny i psychomotoryczny
• nieprawidłowe napięcie mięśniowe w sferze narządów mowy – policzki, wargi, język.

Wady wymowy to nieprawidłowości dotyczące artykulacji głosek, które polegają na ich deformacji lub zniekształcaniu, zastępowaniu ich, opuszczaniu w wypowiadanym wyrazie. Oznacza to nieprawidłowe wymawianie głosek, to jest inaczej, niż określa to przyjęty wzorzec.

Do najczęściej rozpoznawanych wad wymowy należą:

• wymowa międzyzębowa
• parasygmatyzm
• rotacyzm
• kappacyzm
• gammacyzm
• fefanie
• wefanie
• lambdacyzm
• mowa bezdźwięczna
• nosowanie
• dyslalia wieloraka
• opóźniony rozwój mowy
• afazja.

polega na wsuwaniu języka między zęby dolne i górne, poza jamę ustną, szczególnie przy wymowie głosek dentalizowanych: S, Z, C, Dz (głoski syczące), Ś, Ź, Ć, Dź (głoski ciszące, Sz, Ż, Cz, Dż (głoski szumiące), ale także głosek T, D, N, L, R. Nie jest to wada o charakterze przejściowym i zawsze należy konsultować ją z logopedą, a także innymi specjalistami medycyny: laryngologiem, alergologiem, ortodontą.

to specyficzny rodzaj seplenienia, określany jako substytucja. Obejmuje on głoski dentalizowane:

• parasygmatyzm szeregu szumiącego – głoski SZ, Ż, CZ, DŻ mogą być zastępowane odpowiednio przez S, Z, C, DZ lub Ś, Ź, Ć, DŹ
• parasygmatyzm szeregu syczącego – głoski S, Z, C, DZ mogą być zastępowane odpowiednio przez Ś, Ź, Ć, DŹ lub SZ, Ż, CZ, DŻ – jest to hiperpoprawność szeregu szumiącego
• parasygmatyzm szeregu ciszącego – głoski Ś, Ź, Ć, DŹ mogą być zastępowane odpowiednio przez S, Z, C, DZ – hiperpoprawność szeregu syczącego lub SZ, Ż, CZ ,DŻ – hiperpoprawność szeregu szumiącego
• parasygmatyzm głosek szczelinowych – głoski Sz, Ż, S, Z, Ś, Ź zamieniane odpowiednio na CZ, DŻ, C, DZ, Ć, DŹ
• parasygmatyzm głosek zwarto-szczelinowych – głoski CZ, DŻ, C, DZ, Ć, DŹ zamieniane odpowiednio na SZ, Ż, S, Z, Ś, Ź
• parasygmatyzm głosek dentalizowanych dźwięcznych – głoski Ż, DŻ, Z, DZ, Ź, DŹ zamieniane odpowiednio na SZ, CZ, S, C, Ś, Ć
• inne substytucje – głoski szeregów zamieniane są na głoski: T, D, H, F, K, G, W.

wada wymowy polegająca na wadliwej artykulacji głoski R. Rotacyzm, inaczej Reranie dzieli się na:

• mogirotacyzm – brak artykulacji głoski R, opuszczanie głoski R
• pararotacyzm – zamienianie głoski R na inne głoski np. L, J, Ł, rzadziej na D, T, W, N, G, K
• rotacyzm właściwy – deformowanie R, zniekształcanie głoski R np. R francuskie.

Kappacyzm jest rodzajem wady wymowy, który polega na nieprawidłowej realizacji głoski K, zaś gammacyzm polega na wadliwej wymowie głoski G. Realizacja obu tych głosek zachodzi w tym samym miejscu, a głoski te różnią się od siebie tylko dźwięcznością. Zamieniane są odpowiednio na głoski T i D.

Fefanie jest rodzajem wady wymowy, które polega na nieprawidłowej realizacji głoski F, zaś wefanie polega na nieprawidłowej realizacji głoski W. Zamieniane są zwykle odpowiednio na głoski P i B.

to wada wymowy polegająca na nieprawidłowej realizacji głoski L. Może objawiać się jej zniekształcaniem, zastępowaniem inną głoską lub całkowitym opuszczaniem.

to zaburzenie wymowy polegające na zastępowaniu głosek dźwięcznych ich bezdźwięcznymi odpowiednikami (np. b → p, d → t, g → k, w → f, dz → c, z → s).

to zaburzenie mowy polegające na nieprawidłowym udziale jamy nosowej w tworzeniu dźwięków, co powoduje zmianę brzmienia głosu i głosek.

to zaburzenie wymowy polegające na nieprawidłowej realizacji kilku głosek lub kilku grup głosek jednocześnie. Objawia się ich zniekształcaniem, zastępowaniem innymi głoskami lub opuszczaniem.

to zaburzenie polegające na późniejszym niż typowo pojawianiu się i rozwoju umiejętności językowych u dziecka. Obejmuje opóźnienia w rozwoju rozumienia i/lub nadawania mowy, przy zachowanej prawidłowej kolejności etapów jej rozwoju.

to zaburzenie rozwoju lub utrata wcześniej nabytych zdolności językowych spowodowane uszkodzeniem mózgu. Objawia się trudnościami w rozumieniu i/lub tworzeniu wypowiedzi, mimo prawidłowego słuchu i odpowiednich warunków do rozwoju mowy. U dzieci najczęściej diagnozuje się afazję motoryczną czyli zaburzenie mowy spowodowane uszkodzeniem ośrodków mózgowych odpowiedzialnych za produkcję wypowiedzi. Polega na trudnościach w formułowaniu i wypowiadaniu słów, przy zachowanym (w różnym stopniu) rozumieniu mowy. Wypowiedzi są skąpe, uproszczone i wymagają dużego wysiłku.